Geschiedenis van de bril

Geschiedenis van de bril

De bril is een optisch hulpmiddel (bestaande uit een montuur en de glazen / optische lenzen) dat voor de ogen wordt gedragen en de ametropie van het oog compenseert, zodat de drager scherper ziet. Ametropie (ook wel refractiefout genoemd) is een oogafwijking waarbij de sterkte van het brekend stelsel en de ooglengte niet in de juiste verhouding staan bij een ontspannen accommodatie. Accommodatie is het door de oog aanpassen van de sterkte van de ooglens om op de gewenste afstand scherp te zien. De twee belangrijkste vormen van ametropie zijn myopie (bijziendheid) en hypermetropie (verziendheid). Bij een ametropie zal de persoon, afhankelijk van het type ametropie, voorwerpen niet scherp kunnen waarnemen. Een ametropie is dan meestal te corrigeren met behulp van een bril of contactlenzen. Maar hoe lang bestaat de bril al en hoe zagen de eerste visuele hulpmiddelen eruit?

 

De bril is een optisch hulpmiddel (bestaande uit een montuur en de glazen / optische lenzen) dat voor de ogen wordt gedragen en de ametropie van het oog compenseert, zodat de drager scherper ziet. Ametropie (ook wel refractiefout genoemd) is een oogafwijking waarbij de sterkte van het brekend stelsel en de ooglengte niet in de juiste verhouding staan bij een ontspannen accommodatie. Accommodatie is het door de oog aanpassen van de sterkte van de ooglens om op de gewenste afstand scherp te zien. De twee belangrijkste vormen van ametropie zijn myopie (bijziendheid) en hypermetropie (verziendheid). Bij een ametropie zal de persoon, afhankelijk van het type ametropie, voorwerpen niet scherp kunnen waarnemen. Een ametropie is dan meestal te corrigeren met behulp van een bril of contactlenzen. Maar hoe lang bestaat de bril al en hoe zagen de eerste visuele hulpmiddelen eruit?

Het woord 'bril' komt van het mineraal beril. Dat werd vroeger gebruikt om brillenglazen van te slijpen. Volgens geschiedschrijvers is het zo dat in de Romeinse tijd keizer Nero door een smaragd naar de gladiatorengevechten keek. Men vermoedt dat hij dat deed omdat hij bijziend was, en hij anders niet de gevechten goed kon volgen. Dit is dan ook meteen de oudste vermelding van iets dat een bril kan worden genoemd. Smaragd is daarnaast ook een variatiesoort van beril.

Vanaf 1280 wordt in Italië de eerste melding gemaakt van lenzen die werden gebruikt ter verbetering van het gezichtsvermogen. Het is mogelijk dat in die tijd ook al een soort brillen in gebruik waren in de Arabische wereld en in China, maar dit is helaas niet met zekerheid vast te stellen omdat er te weinig duidelijke bronnen hierover bestaan. Mogelijkerwijze is deze uitvinding in de 13e eeuw op een niet nader vast te stellen plaats gedaan en heeft zij zich vervolgens snel over een groot gebied verbreid. De eerste brillen waren gemaakt voor vérziende en/of oud ziende mensen, en dan met name voor de oudere monniken die moeite kregen met het lezen.

Van oorsprong bevond de lens zich in een standaard, die met de hand werd vastgehouden. De op de neus geklemde bril (die knijpbril of pince-nez werd genoemd) met twee glazen kwam een tijd later. Nog weer een andere uitvoering (met name bekend van Duitse officieren) is het oogglas, dat in de huidplooien om het oog werd vastgehouden. Veel van deze brillen werden aan een koordje gedragen, om ervoor te zorgen dat ze niet konden vallen. Ook werden brillen ontwikkeld met aan één zijde een stokje om de bril vast te houden, een brilsoort die lorgnet wordt genoemd.

De moderne bril, met veren (in de volksmond: “poten”) die de bril achter de oren bevestigen, dateert pas uit de vroege 18e eeuw, en wordt het eerst in Engeland vermeld. Deze bril werd aanvankelijk lelijk gevonden en ijdele dragers gaven de voorkeur aan een knijpbril of lorgnon, die af en toe tevoorschijn werd gehaald. Het voordeel van de moderne bril, ten opzichte van de knijpbril of lorgnon, is uiteraard dat hij permanent kan worden gedragen op een manier waarbij de handen vrij blijven.